Dick Matena overleden

Gisteren overleed Dick Matena (1943), alweer een belangrijke Nederlandse striptekenaar verleden tijd. Matena tekende en schreef rond 1970 de halve Pep vol, Grote Pyr, de Argonautjes, Roodhart. Gooide het in de jaren 80 over een heel andere boeg met “realistische” SF strips voor volwassenen of zoiets, maar werd veel later vooral bekend met zijn graphic novels, verstripte literaire romans zoals bijvoorbeeld de Avonden. Ooit genoemd als opvolger van Marten Toonder met Bommel, maar dat is niks geworden. Laten we het houden op botsende karakters, natuurlijk was Toonder ook niet de makkelijkste. Matena was nogal recht voor z’n raap, nam nooit een blad voor de mond in interviews. Vond hem nooit zo heel sympathiek, maar dat hoeft natuurlijk ook helemaal niet.

Deze foto komt uit een album uit de jaren 80, waarvan ik de omslag niet op dit blog durf te zetten, maar die toen kennelijk heel normaal was. Gesigneerd op 21-9-'86, dat zullen de Stripdagen in Den Haag geweest zijn.

Er vallen veel tekenaars om op dit moment, of ze zijn al dood. En straks zijn wij aan de beurt natuurlijk, de lezertjes van toen, nu knarren. Daarna zal het wel afgelopen zijn met het stripwereldje. De jeugd van nu lijkt mij niet bijster geïnteresseerd, wat natuurlijk volledig hun recht is, er zijn tegenwoordig zoveel andere dingen om je mee bezig te houden. Maar de Donald Duck hebben ze kennelijk allemaal wel. Vanmorgen vroeg op de kindervrijmarkt lagen er overal stapels van het vrolijk weekblad op de kleedjes. Geen cd of dvd te bekennen! Dat is snel gegaan. En ook bijna geen strips meer dus. Toch nog tien leuke exemplaren gescoord voor één eurootje!

Hermann overleden

Eergisteren overleed de Belgische striptekenaar en scenarist Hermann (Huppen). Bernard Prince, Comanche en Jeremiah, zijn drie prachtseries die hij heeft getekend. Ik maakte voor het eerst kennis met zijn werk in Pep, Bernard Prince heette daar "Rob Palland", naar het schijnt in verband met prins Bernhard (haha). Het werk van Hermann is vaak nogal 'rauw', maar het heeft mijn tere kinderzieltje niet beschadigd. Denk ik. Deze tekening van Jeremiah heeft Hermann in 1983 voor me gemaakt. Erg blij mee. Hermann is 87 geworden.

Bibliotheekspel 1970

Bordspel uit 1970 (of 1971) op slap karton met flink wat gebruikssporen.

Uitgedeeld op een kindermiddag van de voormalige bibliotheek. Er was een zaaltje gehuurd, woensdagmiddag, joelende kinderen, een verantwoorde film op een groot doek en een chaotische boekenkwis. Erg leuk! Een levendige herinnering, er was in die tijd waarschijnlijk niet veel te beleven voor kinderen.

De bibliotheek was een belangrijke plek voor mij. Toen, en de ruim 50 jaar daarna. In 2021 had ik er genoeg van, de vertrouwde bieb was een soort wijkcentrum geworden. Niks voor mij. Binnenkort kunnen klanten van de HEMA zelfs via een speciale doorgang naar “Planck” (bieb), om daar neer te strijken met hun vette consumpties.

Met extra nostalgie kijk ik nu naar de afbeelding en spelregels. Stempeltjes, een strikte uitleentermijn, boeken gewoon in de kast en op alfabet, en voorzichtig met de materialen a.u.b. Geen mensen met een HEMA worst.

Guglielmo Furore: Topolino Love

Leuke single uit 1971 uitgebracht door Lipica Records. Italiaanse crooner Guglielmo Furore bezingt een rit door zonnig Umbrië in zijn glimmende Topolino met zijn geliefde Pini Cavalli, die hier ook de backing vocals doet.

Destijds uitgebracht in een beperkte oplage van 500 stuks, maar het werd geen succes. Naar verluid bleef het kleine Lipica label met de helft zitten. In de loop der jaren verkreeg het nummer echter een ware cultstatus onder liefhebbers en werd de single een heilige vinyl graal voor crate diggers.

Furore en zijn turbulente leven staan opnieuw in de belangstelling door de recente art house film van regisseur Giulia Selvaggio. Misschien tijd voor een reissue?

Geo Staad

Drs P (Heinz Polzer) is al weer 10 jaar dood. Een excentriek en veelzijdig man. Voor hij echt bekend werd heeft Polzer o.a. ook nog eens een scenario voor een stripverhaal geschreven, onder het pseudoniem Geo Staad. Ik kom het tegen in Pep nr. 46 van 1970: Dan Teal en het maanvirus. De tekeningen zijn van John Bakker (Blook!) en een van de hoofdfiguren lijkt verdacht veel op Polzer. Ik kon er niet veel mee, destijds, te jong waarschijnlijk. Misschien kan ik het nu beter waarderen.

Klassieker

Nu is Joost Prinsen ook al overleden. Aart Staartjes (2020) en Wieteke van Dort (2024) gingen hem voor. Het supertrio van de Stratemakeropzeeshow is niet meer. Kinderprogramma in de jaren 70, typerend voor die tijd (?) Jeugdsentiment voor mij. Zouden kinderen 'van nu' dit nog steeds leuk vinden? Waarschijnlijk wel.

Overgevoelig

Als ik oude strips of boeken herlees, kan ik erg genieten van de onbekommerdheid van toen. Er zijn sindsdien alleen maar taboes bijgekomen. Tegenwoordig sta je al heel snel op iemands lange tenen, met alle gevolgen van dien. Nederland is er niet plezieriger op geworden. Er wordt ook nauwelijks nog iets uitgegeven wat echt de moeite waard is, alleen maar meer van het (veilige) zelfde. De inzet van zogenaamde sensitivity readers is gewoon (zelf)censuur. De uitgever zou de lezer ook kunnen wijzen op de tijd waarin het verhaal geschreven is of zich afspeelt, en wat er toen normaal gevonden werd. Als je daar niet tegen kan, lees het boek dan gewoon niet.

Door al het gezeur zijn we inmiddels allemáál een soort sensitivity readers geworden. Hier een paar voorbeelden uit Pep, jaargang 1970.

Earth & Fire 1970

Earth & Fire in de Pep van 27 juni 1970. Een leuk artikel uit de prille begintijd van deze geweldige Nederlandse band. Dankzij hun overvloedig gebruik van de mellotron werd ooit mijn belangstelling voor progmuziek gewekt.

Maar zover is het hier nog niet. De jonge bandleden zijn nog overdonderd door het plotselinge succes van de single Seasons (100.000 verkocht, zegt Pep), hun eerste hit. Het nummer werd speciaal voor Earth & Fire geschreven door hun ‘ontdekker’ George Kooymans van Golden Earring (de week daarvoor nog in Pep). Hij regelde ook de plaatopname. Pep vermeldt dat ‘de tot voor kort onbekende amateurgroep uit [omgeving] Den Haag’ er nu serieus over denkt om beroeps te worden. Ze wachten nog even af of de tweede single Ruby is the one ook een succes wordt en hoe de eerste, nog te verschijnen, elpee het gaat doen. Maar Jerney Kaagman is alvast maar opgehouden met haar werk in een boekwinkel. Ze wil ook korte verhalen en gedichten gaan schrijven, als daar nog tijd voor is. De tweelingbroers Gerard en Chris Koerts studeren allebei nog, de een theologie en de ander rechten.

Ruby is the one werd inderdaad een grote hit en er zouden er nog vele volgen. Drummer Cees Kalis ging na deze twee successen toch liever in het onderwijs werken. De broers Koerts zijn nu allebei overleden en Jerney Kaagman is inmiddels 78 jaar.

Golden Earring in 1970

In stripweekblad Pep van 20 juni 1970 lees ik een artikel over Golden Earring, nu weer actueel in verband met het overlijden van George Kooymans vorige maand. Het is nog net voor hun echt grote successen, maar de jonge band heeft toch al een lange en succesvolle tournee door de USA achter de rug. Het stuk is wat gedateerd met verouderde uitdrukkingen als ‘tieners en twens’, maar leuk om te lezen na 55 jaar, met de kennis van nu en de mogelijkheid om iets tot in detail op te zoeken.

Wie is die drummer Sieb Warner bijvoorbeeld, die ken ik niet. In het artikel wordt Sieb nog geprezen om zijn “geïnspireerde drumstijl, waar in hij fanatiek naar nieuwe ritmes en variaties zoekt, en de solide basis vormt waarop de Earring hun improvisaties bouwen”, maar op Wikipedia lees ik dat hij eind mei 1970 (dus nog voor de verschijningsdatum van deze Pep) is vervangen door Cesar Zuiderwijk. Siebolt Warntjes (1946) heeft maar een jaar bij Golden Earring gespeeld, is daarna bij een strokartonfabriek gaan werken, en later bij de IBG in Groningen als toekenningsambtenaar studiefinanciering. Toch wat minder rock ’n roll allemaal.

Of deze dan. Het artikel noemt een optreden in Minneapolis, waarbij het enthousiaste publiek in alle opwinding 500 stoelen uit de vloer rukte, “toestanden die doen denken aan het Beatletijdperk”. Dit lijkt mij Haagse bluf. Op de prachtige website van Casper Roos zoek ik in zijn digitaal archief naar de gegevens van dit optreden. Dat moet het concert van 18 januari 1970 geweest zijn, in de Labor Temple, samen met Pacific Gas & Electric en comedian Bobby Kosser. Volgens een review in de Minneapolis Star newspaper van de volgende dag, was het concert van Golden Earring ingekort vanwege problemen met de apparatuur en stroomstoringen. Ja, dan vliegen de stoelen waarschijnlijk wel door de lucht.

Dreutel

Motoragent Dreutel, mijn favoriete kluns uit De Generaal van Peter de Smet. 

De Smet signeerde mijn album in 1980 in Breda, en raakte door mijn keuze enigszins uit zijn routine. Kennelijk werd Dreutel niet vaak gevraagd.

Maar ik was erg blij met de tekening, want een fan vanaf de allereerste aflevering in Pep in 1971. Hoe oud was Peter de Smet eigenlijk in 1980? 36 jaar pas, zie ik op Wikipedia. 

Kamperen in de noordduinen

Wat een kleuren! Drie gezellige (maar ook rommelige) ansichtkaarten van lang geleden. Het kampeerterrein in de noordduinen van Katwijk aan Zee, jaren 60, misschien 70. De vergunning door het Rijk werd verleend in 1959. 

Ik zie wel paarden, maar de naastgelegen manege was er toen nog niet. En binnenkort ook niet meer. De gemeente wil er van af vanwege stikstof en natura 2000, en een ondernemer uit Amsterdam gaat er een hotel bouwen. Hm.

Hebbes!

En nog zo’n fijne aanwinst! Prachtige oude schoolplaat van Isings, ik zou ze allemaal wel willen hebben (en ophangen). Er schijnen nu ook posters van te zijn, maar dit is natuurlijk veel leuker, met van die stokken, en hij heeft echt in de klas gehangen. Geschiedenis, al dan niet ‘Vaderlandsch’, was voor mij het leukste vak op de lagere school, en de schoolplaten spraken geweldig tot mijn verbeelding. Precies deze was mijn favoriet, “Romeinse legerplaats aan de Rijnmond (Valkenburg)”. Asterix in Katwijk, zeg maar. De plaat heeft hier een mooie plek gekregen en ik ontdek telkens nog nieuwe details.

Met welnemen

Hier ben ik héél blij mee. De groot formaat Bommel, een boek dat ik sinds 1973 begeer. Als kind ging het aan mijn neus voorbij, en in mijn herinnering en verbeelding werd het groter en groter tot onmogelijke afmetingen. Maar 36 x 30 is de realiteit, precies goed. En wat een mooi exemplaar is dit, als nieuw, en zomaar in mijn schoot geworpen. Geweldig!

Okay, wie nu?

Even een reminder voor de mensen die nu zo piepen dat ze door AI hun baan gaan verliezen.

Foto van het personeel van het postkantoor in Katwijk ergens midden jaren 70. Iedereen staat er op, bestellers, chauffeurs, loketpersoneel, kantoormensen en de directeur. De meesten in een uniform, radertjes in een mooie gestroomlijnde, dienstverlenende organisatie. Dat zal veel gevoel van eigenwaarde opgeleverd hebben.

Er waren honderden van dit soort kantoren, en ook groter en kleiner, in Nederland. Allemaal verdwenen door achtereenvolgens privatisering, geldautomaten en internet. 

Live at 78

Er zit nog steeds leven in Hans Vandenburg en zijn band Gruppo Sportivo. Deze maand verscheen een nieuwe EP Back to Nature, Vol. 2.

Hans (78) is duidelijk minder goed bij stem inmiddels, en laat veel over aan de zangeressen en band, maar de nummers brengen toch weer de sfeer en humor van destijds in herinnering. En ‘destijds’ dat is dan voor mij vooral het album Back to 78, dat ik toen heel vaak tijdens het huiswerk gedraaid heb. Een album met een eenvoudige hoes, waarin het grappige middenlabel goed benadrukt wordt. Een vondst.

96.000 dubbelen

Ik heb drie complete jaargangen (’70-’72) van het stripblad Pep die ik herlees en koester. Jeugdsentiment inderdaad.

Op NOS.nl zag ik daarvan een extreem voorbeeld. Een verzamelaar doet zijn 100.000 Donald Ducks weg. Hij is daar ooit mee begonnen vanwege slaapproblemen. Ik vraag mij af, heeft die man nu zoveel dubbelen, of staat hier een nul te veel? De (Nederlandse) Donald Duck bestaat sinds 1952, zeg 52 nummers per jaar, dan ben je met zo’n 3800 nummers toch wel compleet.

bron afbeeldingen: still nos.nl

Sleen en Toots

Ik luister graag naar de Belgische podcastreeks Jazziness, waarin jazz historicus Frederik Goossens op aangename en deskundige wijze aan newbies en liefhebbers de geschiedenis van de jazz uit de doeken doet. Een aanrader voor iedereen die geïnteresseerd is. Tot mijn vreugde is er laatst een tweede seizoen van Jazziness opgestart, en die staat volledig in het teken van 100 jaar Toots Thielemans (1922-2016). Deze fameuze Belgische jazzmuzikant zou deze maand honderd jaar geworden zijn. 

Een identiek jubileum dit jaar voor de gevierde Vlaamse stripauteur Marc Sleen (1922-2016), geboren en overleden in dezelfde jaren als Toots Thielemans. Marc Sleen is vooral bekend door zijn serie De avonturen van Nero & Co, die nu precies 75 jaar bestaat. Eigenlijk een dubbeljubileum dus. Ik las deze strips vooral in de vroege jaren 70. Een klasgenoot had een grote stapel. Bijna elk Nero verhaal wordt besloten met een wafelenbak. Dit Vlaamse woord kende ik toen nog niet, maar de plaatjes spreken voor zich: een feestje waarbij wafels worden gebakken. Dat leek (en lijkt) me geweldig. En zelf op het graf van Sleen in Gent staat een tafeltje met wafels. 

De Belgische post kwam vanwege het dubbeljubileum Sleen/Nero met nieuwe postzegels. Erg leuk! 

Tijdens de stripdagen in 1980 (of 81) in Breda heeft Marc Sleen dit album voor me gesigneerd. Aan de tafel zat een breed glimlachende man, precies zoals op de foto’s op de achterflap van de albums. Heel innemend.

Paradise By The Dashboard Light

I remember every little thing
As if it happened only yesterday

Singeltjes heb ik niet veel gekocht, maar deze dus wel. Dat moet dan in 1978 geweest zijn. Ik heb hem weer eens opgediept omdat zanger Meat Loaf (Marvin Lee Aday) deze week overleden is. Op het hoesje zit hij rechts en links zit Jim Steinman, de componist van al dit fraais.

Op de achterkant, in zwart/wit, reclame voor de elpee en, o ja, de musicassette. Bestaan die nog (of weer)? De elpeehoes is nogal over the top, net als de rest - de videoclip, de hit zelf en het postuur van Meat Loaf.

Het plaatje duurt 5.25 minuut, best lang voor een single, maar toch veel korter dan de versie op de elpee (8.28 minuut). Dat komt vooral omdat het baseball commentaar is weggelaten. Zangeres Ellen Foley, die toch op onnavolgbare wijze haar partij de microfoon in slingert, wordt op het label slechts in heel kleine lettertjes vermeld als “feature female vocal". In het beroemde filmpje wordt ze geplaybackt door Karla DeVito. 

 It was long ago and it was far away
And it was so much better than it is today

Tuile d'Orange

Tegeltje uit 1973. Kreeg het kado op de lagere school. Ik heb altijd aangenomen dat het toen aan 'alle schoolkinderen in Nederland' is uitgedeeld, maar is dat eigenlijk wel zo? En wie heeft dat dan betaald? Wie was de opdrachtgever? Op internet is er geen informatie te vinden. Achteraf denk ik dat het een initiatief was van de lokale Oranjevereniging, of van de schoolvereniging.

Heerlijk kneuterig was Nederland toen. Eind 1972 was er nog een soort rel om een fragment uit de Barend Servet show (zie vorige blogpost) waarin koningin Juliana werd gepersifleerd door een lookalike die spruitjes zat schoon te maken. Kamervragen, en een berisping voor de VPRO. 

Max Euwe in Katwijk

Vorige week zagen wij de uitstekende dramaserie The Queen’s Gambit. Zeven delen in zeven dagen. Jammer dat het ‘op’ is. De serie schijnt erg populair te zijn, en schaken is weer helemaal hip.

In Nederland werd in de jaren dertig ook veel geschaakt, vooral nadat Max Euwe (1901-1981) in 1935 wereldkampioen was geworden. Ik heb Euwe in 1979 gezien, toen hij in Katwijk was voor de officiële ingebruikname van een reuzenschaakbord op de Boulevard.

Knipsel uit Leidse Courant. Euwe speelt wit.

Het was een mooie zomerdag en er was flink wat publiek op afgekomen. Euwe werd in een van de huizen op de Boulevard ontvangen, en een lokale fanfare (DVS) bracht een soort aubade. Daarna liep het gezelschap naar het plein aan de overkant, de zeekant, waar het schaakspel stond opgesteld. Er was een toespraak natuurlijk en daarna werd de wethouder ingemaakt bij een spelletje snelschaak. Ondertussen toeterde de fanfare vrolijk door. 

In mijn (scholieren)ogen een onwerkelijke, melige situatie. Iets uit een film van de Zweedse regisseur Roy Andersson, maar die kende ik toen nog niet. Ik weet ook nog welke plaat ik die dag draaide (een nieuw album van Wings). Het is merkwaardig hoe je geheugen werkt, waarom onthoud je juist zoiets?

Het grote schaakspel is nog vele jaren gebruikt, vooral door toeristen. Het is gesneuveld bij de herinrichting van de Boulevard in 2013. Of misschien al eerder.