Depotkunst

Depot Boijmans Van Beuningen

Rotterdam

Tuile d'Orange

Tegeltje uit 1973. Kreeg het kado op de lagere school. Ik heb altijd aangenomen dat het toen aan 'alle schoolkinderen in Nederland' is uitgedeeld, maar is dat eigenlijk wel zo? En wie heeft dat dan betaald? Wie was de opdrachtgever? Op internet is er geen informatie te vinden. Achteraf denk ik dat het een initiatief was van de lokale Oranjevereniging, of van de schoolvereniging.

Heerlijk kneuterig was Nederland toen. Eind 1972 was er nog een soort rel om een fragment uit de Barend Servet show (zie vorige blogpost) waarin koningin Juliana werd gepersifleerd door een lookalike die spruitjes zat schoon te maken. Kamervragen, en een berisping voor de VPRO. 

Apollo in porselein

Meer paardjes in porselein: HIER.

Atelier Josine Vingerling: HIER.

Claude Monet in het Kunstmuseum

Claude Monet (1840-1926)

Tuinen van verbeelding

Kunstmuseum (Gemeentemuseum) Den Haag 

Nog t/m 2 februari 2020

Informatie: HIER

(detail)

(detail)

(detail)

(detail)

Bijvangst:

Ateliers Emile Gallé

Vazen met florale motieven

(Cameoglas)

Prinsenhof

'Slecht stucwerk' dacht ik eerst nog, terwijl ik in al mijn kippigheid de kleine trap in museum Prinsenhof opliep. Maar mijn vrouw wist (weer) beter: dit was niet zomaar een trap, precies op deze plek is Willem van Oranje vermoord, 433 jaar geleden, en dat zijn kogelgaten daar in die muur. En inderdaad, de gedenktegel op deze historisch beladen plaats is eigenlijk niet te missen.

Wij waren in Delft voor de tentoonstelling van Ming porselein en belandden daardoor 'toevallig' op de sterfplek van Willem, net zoals we ooit in Duitsland toevallig in slot Dillenburg verzeild waren geraakt, waar eens zijn wiegje stond. Het zou een perfect afgeronde bedevaart zijn voor een ware Oranjeklant, maar zelf heb ik daar niet zo veel mee.

Er hangt een portret van de moordenaar, Balthasar Gerards, met wie het heel slecht is afgelopen. En ja, hij heeft er wel een hoofd voor. Verder staat er nog een soort rariteitenvitrine met een studie van het hoofd van Willem van Oranje, een medaillon met doodsportret, een geopende ivoren bol met daarin een voorstelling van de moord en een exemplaar van het type pistool waarmee de moord gepleegd is. Niet bepaald een wapen wat je makkelijk verbergt, lijkt mij.

In een andere zaal wordt de tachtigjarige oorlog nog eens in sneltreinvaart uit de doeken gedaan via een indrukwekkende presentatie op een enorm driedelig videoscherm. Heel modern, maar tot m'n verbazing met precies dezelfde onversneden protestante invalshoek als de lessen Vaderlandsche Geschiedenis op mijn lagere school decennia geleden, een school die nog vernoemd was naar een bekende Zwitserse theologische tiran. Alles kwam weer eens voorbij: brandstapels, inquisitie, de edelen, beeldenstorm, Alva, geuzen. Hoe vaak heb ik deze verhalen niet gehoord?

De vier vrouwen van Willem en een klein ruiterstandbeeld.

In deze zaal probeert men een link te leggen tussen Willem en koningshuis nu.

Ik ben dol op oude gebouwen zoals dit. De toiletruimte vond ik bizar. Oeroude plavuizen, veel donker hout, dikke deuren, schuiven, haakjes. Het was er helaas zo krap, dat een foto maken onmogelijk was. Een suppoost keek me achterdochtig na.

Veel Delfts blauw en ander porselein in dit museum. In deze vitrine een allegaartje aan voorbeelden uit de 18e eeuw: een paard, twee bustes, een madonna met kind, een leeuw, eekhoorn en een vogel. Opvallend vond ik het vioolspelende aapje, die volgens de informatietekst veel voorkwamen in de 18e eeuw. Ieder z'n smaak, denk ik dan. Ik herinner me iemand van Marktplaats die ooit informeerde of ik ook "vioolspelende schaapjes" in huis had, voor de collectie van zijn vrouw.

Vaas van Jacoba aardewerk (Delft na 1897), ontworpen door Adolf le Comte (1850-1921). In de vitrine staan nog meer kunstvoorwerpen met het portret van Jacoba van Beieren (1401-1436), nog zo'n icoon uit de oude geschiedenisboekjes. Helaas kan ik nergens terugvinden waarom juist zij in die periode zo vaak in keramiek werd afgebeeld.

Vaas met maraboes, Delft 1898. Ontwerp Theo van Hoytema (1863-1917).

Museum Prinsenhof is een leuk museum waar ik zeker nog een keer terugkom. De oude binnenstad van Delft is sfeervol, iets tussen Leiden en Haarlem in. 

Verboden porselein

Het lijkt mij persoonlijk niet zo comfortabel, maar dit porseleinen voorwerp werd (en wordt) door veel mensen in Azië tijdens de nachtrust gebruikt om het hoofd te ondersteunen. Het object op deze foto is meegegeven in een graf. De bootachtige vorm is een Chinees gelukssymbool en staat voor welvaart.

En ook dit type neksteun is vooral bedoeld als grafgift. 

Deze en nog veel meer kunstvoorwerpen zag ik in museum Prinsenhof in Delft op de expositie Verboden porselein - exclusief voor de keizer. Een mooie collectie 500 jaar oud Ming porselein, die voor het eerst buiten Azië getoond wordt. In de interessante toelichting wordt ook een link gelegd met Delfts Blauw.

In China zijn draken de brengers van geluk. Heeft een draak vijf tenen (zoals op deze vaas uit de 15e eeuw), dan gaat het om een keizerlijke draak. Alleen de Chinese heerser mag deze gebruiken, vandaar het thema van deze tentoonstelling. Een draak met slechts vier tenen is voor prinsen en buitenlandse koningen en het gewone volk moet het met een drietenige draak doen.

Dit is een "ding" (Chinees voor wierookbrander).

Op deze tentoonstelling is ook werk van hedendaagse kunstenaars te zien, bijvoorbeeld  deze porseleinen voorwerpen, Imperial Stacks, die in Jingdezhen gemaakt zijn door Hans van Bentem (1965). Het zijn stapelingen van telkens drie losse objecten, die van samenstelling zouden kunnen veranderen. De sculpturen verwijzen naar symbolen uit de Chinese cultuur.

De tentoonstelling is nog te zien tot 3 september 2017, informatie vind je hier.

Kaasmarktschool

Streng stichtelijke bijbelteksten op de wand, dat had ik eerlijk gezegd niet verwacht in deze vrije, artistieke omgeving. Ik ben hier in Leiden, in de Kaasmarktschool, tegenwoordig een kunstenaarsbolwerk. Maar het heeft natuurlijk alles te maken met het verleden van dit gebouw dat ooit (1909) werd neergezet als 'school voor lager onderwijs op gereformeerde grondslag'.  De school werd in 1923 drastisch uitgebreid met een verdieping, trappenhuis en vestibule. En uit die tijd dateren ook deze tegeltableaus die ik mooi vind, door de vormgeving en het lettertype en omdat ze uit de jaren twintig zijn. Maar gezellig zijn ze bepaald niet en er is, zelfs nu nog, niet veel fantasie voor nodig om je hier de ongetwijfeld loodzware sfeer van toen voor te stellen.

Heel anders dan nu in ieder geval. Het pand biedt onderdak aan een groot aantal kunstenaars uit verschillende disciplines. Beeldende kunst, muziek, theater, mode en meer. Ik ben op bezoek bij Olivier die in een van de vele lokalen zijn werkruimte heeft. De Kaasmarktschool ligt midden in de historische binnenstad van Leiden. Grachten, terrasjes, winkels, kinderhoofdjes en stadsgeluiden. Maar als je eenmaal het geheimzinnige oude poortje op de Hooglandsche Kerkgracht gepasseerd bent, bevind je je in een andere wereld. In de tamelijk wilde stadstuin (het schoolplein van toen?) hoor je niets meer van de omgeving, hooguit een carillon.

Het atelier van Olivier Hijmans bevindt zich op de eerste verdieping. Vanachter de ramen heb je een mooi uitzicht op de 'achterkant van de stad', de tuintjes achter de hoge en statige oude panden. Ook hier is de rust opvallend, en die komt goed van pas. Olivier is beeldend kunstenaar, maar in de eerste plaats sonoloog. Hij componeert electronische muziek en soundscapes, en maakt daar prachtige, abstracte schilderijen bij. Zijn (Engelstalige) blog vind je hier en zijn website (geluid aan!)  hier.

Oost en West

Dit mooie tegeltableau werd rond 1915 door Jan Toorop ontworpen voor de Vereeniging Oost en West. Een goed voorbeeld van hoe de Indonesische kunst perfect kan samensmelten met art nouveau.

Ik kwam dit tableau in een week tijd op twee verschillende plaatsen tegen. In Den Haag in het Gemeentemuseum, en in Leiden in de Universiteitsbibliotheek. In de kleine expositieruimte van de UB is een interessante tentoonstelling over de kunstenaar W.O.J. Nieuwenkamp (1874-1950) en de zogenaamde Nieuwe Kunst rond 1900 ingericht. Deze Nieuwe Kunst is in feite de Nederlandse variant van de internationale art nouveau stijl. De expositie in Leiden is klein maar fijn, met o.a. foto's, affiches en boekomslagen.

Dit portret van W.O.J. Nieuwenkamp werd in 1924 getekend door Jan Toorop.

Een affiche voor het tijdschrift Eigen Haard, gemaakt door Nieuwenkamp in 1896.

Gerelateerde blogpost:  hier.

Informatie over de expositie in Leiden:  hier.