donderdag 23 maart 2017

Wim bekent: 'Ik lees nooit in bed...'


In bed lezen doe ik niet. Als je snel in slaap valt is dat een belediging voor het boek. En een boek dat spannend of interessant is, is dan weer slecht voor je nachtrust. Als ik eens slecht slaap kruip ik met een boek op de bank. Er is niets heerlijker dan 's nachts een paar uur lezen, terwijl de wereld om je heen stilligt.

Het damesblad Margriet doet dit jaar iets aan de Boekenweek. Onder de nogal suggestieve kop drie vrouwen bekennen: 'ik ga liever met een boek naar bed' komen enkele gepassioneerde lezeressen aan het woord over hun slaapkamergedrag.

Een van de dames die zich voor dit gesponsorde artikel liet strikken is boekenblogger Anna. In een erg leuke blogpost vertelt zij over haar avontuur. Anna was bereid om helemaal van Groningen naar Den Haag te reizen (drie uur heen en drie uur terug) om zich in een pyama van Pastunette te laten fotograferen op een dekbedovertrek van Primark met kussens van Karwei. Tot haar grote verbazing bleek niemand van de medewerkers aan dit boekenitem haar literaire heldin Jane Eyre te kennen. De fotografe niet, de visagiste niet en zelfs de journaliste niet. Over mijn eigen favoriete boekpersonage hoef ik niet lang na te denken, dat is al dertig jaar Adrian Mole.

Anna's blogpost vind je hier.

donderdag 9 maart 2017

Samen voor ons eigen


In de VPRO gids van 18 april 1981 zat deze leuke verkiezingsposter van De Tegenpartij gevouwen, geen gezeik iedereen rijk! Ik woonde nog thuis en kocht de gids altijd los, dat was nog een hele toer in ons dorp, er was maar één verkooppunt in de wijde omgeving. Mijn ouders hadden niets met de VPRO en keken met lede ogen toe toen ik het affiche ook daadwerkelijk op mijn raam plakte, nogal een opvaller bij ons in de straat. Op 'de tegenkant' kun je nog zien waar het plakband zat.

De Tegenpartij was een satirisch initiatief van het duo Van Kooten en De Bie, waar ik toen een enorme liefhebber van was (en nog steeds). Wie kent ze nog? Mijn jonge collega's in ieder geval niet. Ik moet altijd uitleggen: Kees is de vader van Kasper en Kim. De Tegenpartij was erg grappig, toen. Ik had nooit kunnen denken dat dit gedrag en taalgebruik ooit normaal zouden worden in de Tweede Kamer.

Hoewel ons verstedelijkte 'dorp' inmiddels 65.000 inwoners telt, is de VPRO gids nog steeds maar op één plek te verkrijgen.



woensdag 8 maart 2017

Amy Liptrot: De uitweer


Eind vorig jaar verscheen De uitweer (The outrun), het debuut van Amy Liptrot. Ik raakte geïnteresseerd in de schrijfster en haar verhaal door een interview in VPRO Boeken (december 2016). De leeftijd van Amy Liptrot is nergens te achterhalen, ik schat haar ergens midden dertig.

De uitweer is een opmerkelijk boek, mooi geschreven, non-fictie, erg persoonlijk en introspectief. Liptrot komt van de Orkney-eilanden, een grauwe uithoek boven Schotland, waar het altijd waait. Haar jeugd is niet vrij van problemen, onder andere veroorzaakt door de bipolaire stoornis van haar vader, die boer is op een van de eilanden. Amy is een wild en rusteloos meisje. Zodra ze de kans ziet gaat ze in Londen wonen, waar ze er allerlei baantjes heeft, van journalist tot schoonmaker. Intussen gaat ze helemaal los in het nachtleven, feesten, drugs en heel veel drank. Haar leven ontaardt in een grote puinhoop en ze is doodongelukkig. Haar relatie loopt stuk en uiteindelijk besluit ze dat het zo niet langer door kan gaan en meldt ze zich aan voor een rehab-programma. Het lukt haar de verslaving het hoofd te bieden, maar de hunkering naar alcohol blijft.

Amy Liptrot keert terug naar Orkney, de bedoeling is tijdelijk. Ze gaat de eilanden, de natuur en de bewoners gaandeweg meer waarderen dan in haar jeugd het geval was. Toen zag ze alleen saaie gebouwen en grijze luchten. Nu gaat ze werken bij de vogelbescherming. In haar boek geeft ze prachtige beschrijvingen van de natuur, gestrande schepen en walvissen, menhirs en stenencirkels, het boerenleven.

Deze beschrijvingen worden afgewisseld en aangevuld met overpeinzingen over haar verleden, het verlies van haar vriendje en wel of niet drinken van alcohol. Ze spaart zichzelf niet in deze reflecties. De uitweer is hiermee geen 'zielig' boek en Amy is geen zielig geval, maar het is wel duidelijk dat de wond van het verleden nog niet helemaal geheeld is.


Het boek (256 blz) is mooi en verzorgd uitgegeven, gebonden en een prettig formaat. Op de stofomslag prachtige Escher-achtige gestileerde vogels. Ik vond het jammer dat ik het uit had en ben van plan het binnenkort nog eens te lezen.

De "uitweer" uit de titel is een groot veld, het hoogstgelegen stuk kustland boven de boerderij.

Een gerelateerde blogpost vind je  hier.

Amy Liptrot


maandag 6 maart 2017

De Stille Beving


Als je De Stille Beving niet gezien hebt (afgelopen zaterdag op NPO2)  moet je dit zeker nog even doen.

In deze documentaire kun je zien wat de aardbevingen in Groningen, veroorzaakt door de gaswinning, met de bewoners doen. De materiële en emotionele schade die zij ondervinden. Hoe mensen vermorzeld worden door Grote Belangen en geldzucht van boeven.

Ik 'kende' de situatie alleen uit de krantenberichten, maar op film, meelevend met het gezin dat in de film enkele seizoenen gevolgd wordt, is het huiveringwekkend. De voortgang van het verval, de scheuren in het huis, het noodzakelijke stutwerk, het plotselinge schudden (vastgelegd door camera's), de angst en onzekerheid en het constante gevoel van onveiligheid. De sfeer doet me soms denken aan de naargeestigste scènes uit Publieke Werken.

Prachtige monumentale boerderijen moeten worden afgebroken, het landschap verandert daardoor blijvend. Een groot verlies voor het nageslacht. Ik vergelijk het met verplichte destructie in oorlogstijd, zoals bijvoorbeeld met de Boulevard in Katwijk 1940-1945, toen daar alles moest wijken voor de Duitse Atlantikwall.

De gedupeerden worden door de veroorzaker van deze ellende, de NAM (en de overheid), ronduit schofterig behandeld. Er wordt schaamteloos gelogen en tijd gerekt. Terwijl er hier miljarden zijn verdiend. Het gezin dat wij in deze documentaire volgen is behoorlijk mondig, maar ook zij worden voortdurend aan het lijntje gehouden. De boerderij van de buren wordt gesloopt en op hun tijdelijke adres moet dit oudere echtpaar eindeloos wachten op een regeling voor een ander huis. De NAM heeft tijd zat. De buurman, zwaar hartpatiënt, trekt het emotioneel niet en overlijdt.

Je hoeft dus niet in een derdewereldland te wonen om als burger gekleineerd te worden door een multinational en een corrupte overheid.

Iedereen kijken!

De documentaire vind je  hier.

zondag 5 maart 2017

In de watten gelegd


Stilleven met ingebakerde meeuw. 
Heel aandoenlijk, vooral dat touwtje om de snavel.

Gezien op de preparatietafel, net uit de vriezer.
(Naturalis, januari 2016)

vrijdag 3 maart 2017

The Corncrake Wife


Ten noorden van Schotland liggen de Orkney-eilanden, een desolate, dunbevolkte uithoek waar het altijd waait. Hier woont en werkt Amy Liptrot, een jonge vrouw die vorig jaar een prachtboek heeft geschreven (De uitweer) waarin openhartige overpeinzingen over haar (inmiddels overwonnen) alcoholverslaving en indringende beschrijvingen van de natuur op Orkney elkaar afwisselen en aanvullen. Ik heb er erg van genoten.

Amy Liptrot heeft allerlei baantjes, onder andere bij de Vogelbescherming, en ze werkt mee aan een kwartelkoningonderzoek. Een hoofdstuk van haar boek is daar speciaal aan gewijd. De kwartelkoning (corncrake in het Engels) is een bedreigde vogelsoort die leeft op het boerenland, waar hij zich verschuilt in het hoge gras. Het is Amy's taak als corncrake officer om de mannetjes te lokaliseren, dit gebeurt 's nachts als de vogels roepen. Ze maken een geluid als 'van een bankpasje dat over een kam wordt geschraapt': crex crex, en dat is dan ook precies de naam van deze vogel in het Latijn.

Het lijkt erop dat de kwartelkoning amper kan vliegen en dan nog met grote tegenzin. Daarom sneuvelen er ook zo veel door de landbouwmachines. Door de toegenomen mechanisering van de landbouw is hun aantal in korte tijd enorm afgenomen. Liptrot gaat de boeren op het eiland (die haar The Corncrake Wife noemen) af om ze over te halen hun land in een ander patroon te maaien, van binnen naar buiten. Dan worden de vogels niet ingesloten en kunnen ze nog ontsnappen.

Omdat de corncrakes kennelijk niet vliegen gaan er bij de lokale bevolking allerlei verhalen rond waar ze dan zouden blijven: ze zouden "ondergronds" gaan, of in een waterhoentje veranderen, of zelfs meeliften op de rug van andere vogels. In 2011 werd het serieus onderzocht met minuscule geolocators aan de poten van de vogels. En wat bleek tot ieders grote verbazing: de corncrakes vlogen helemaal naar Congo in Centraal-Afrika! Erg grappig vind ik dat. Helaas komt maar zo'n 30% weer terug naar Orkney, omdat er in Afrika met netten op ze gejaagd wordt.

Binnenkort meer over dit fijne boek.



woensdag 1 maart 2017

De platen van Paul Verhoeven


Dit weekend helaas geen Oscar (beste actrice) voor de film Elle van regisseur Paul Verhoeven, maar eerder al werd er een Golden Globe en een César gescoord met deze productie. Niet gek.

Voor mij persoonlijk had Verhoeven (1938) al veel eerder Eeuwige Roem gescoord, namelijk rond 1970 met zijn televisieserie Floris. De avonturen van deze ridderheld, gespeeld door Rutger Hauer, waren voor ons, prille scholiertjes, een absolute topper. Elke maandag werd de aflevering van de dag ervoor uitvoerig door ons geanalyseerd op het schoolplein.

Toen in 1973 Turks Fruit werd uitgebracht (ook al met Rutger Hauer, maar dan anders) en een paar ondernemende jongens uit mijn klas (vér onder de vereiste filmkeuringsleeftijd) in de bioscoop waren doorgedrongen, deden zij daarvan geschokt verslag: Floris in z'n blote kont!

Na 1985 is Verhoeven naar Hollywood vertrokken en werd hij wereldberoemd met films als Robocop en Basic Instinct. Maar voor die tijd woonde hij hier 'in de buurt', in Oegstgeest, misschien was hij daar blijven plakken na zijn studietijd in Leiden.

In 1979, ik zat toen in Leiden op school, zei klasgenoot F. me terloops dat hij die avond weer eens op de kinderen van Paul Verhoeven zou passen, een baantje dat hij van zijn oudere broer had overgenomen. Dat leek me helemaal niks, ook al was het honderd keer bij zo'n bekende Nederlander thuis, tot F. vertelde dat Verhoeven een enorme platencollectie had staan en dat hij daar altijd vrij uit mocht draaien wat hij wilde. Toen was ik toch nog jaloers.

Tegenwoordig schijnt Paul Verhoeven weer in Nederland te wonen, in Den Haag.